Bezduszna kupa betonu w Kazimierzu

Projekt wykorzystania parceli tuż obok nieczynnego kamieniołomu w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą (przy ulicy Krakowskiej) budzi coraz więcej kontrowersji. Firma Zana House, inwestor przedsięwzięcia, zamierza wznieść w tym miejscu kompleks wypoczynkowy w stylu – jak go określił prof. Jeremi Królikowski – supermarketu. Architektura lansowana przez Zana House – co już wcześniej podkreślali eksperci -  nijak się ma do łagodnych linii nadwiślańskich wzgórz, wśród których ulokowany jest Kazimierz Dolny.
Pejzaż w którym żyje człowiek jest formą organiczną, stanowi bowiem formę relacji człowieka ze środowiskiem, z naturą. Nie powinno się traktować go jak bezduszną, kartezjańską materię, na której tanim kosztem i bez względu na konsekwencje można po prostu zrobić interes. Zwłaszcza wnętrze projektowanego obiektu - za sprawą olbrzymich płaszczyzn betonu - sprawia odpychające wrażenie bunkra.

Stojący w centrum Lublina biurowiec rodem z pracowni Bolesław Stelmach i Partnerzy, która projektuje kompleks w Kazimierzu, miał w założeniu twórcy negować chaotyczny kontekst otoczenia. Odnoszę wrażenie, że i tym razem nicią przewodnią projektu jest negacja, a nie afirmacja - tym razem kazimierskiego pejzażu i genius loci samego miasteczka. Warto przy okazji zwrócić uwagę, że obrazy mające statystycznie podobne cechy do krajobrazu są przez system wizualny człowieka odbierane jako piękne.

Z architekturą związana jest zawsze jakaś ideologia. W omawianym kontekście przypomnieć można krytykę idei Bauhausu dokonaną przez amerykańskiego malarza Clyfforda Stilla, który w języku jego prostych, geometrycznych form (dzisiaj z naiwną aprobatą mówi się – minimalistycznych) dostrzegał totalitarne myślenie. Takie myślenie przebija też przez stylistykę kazimierskiego projektu: totalitarnego nie tylko wobec nadwiślańskiego krajobrazu, ale również wobec sprzeciwu wielu ludzi, w tym ekspertów i mieszkańców miasta, których to głosów developer zdaje się zupełnie nie brać pod uwagę.

Michał Sokołowski

-artysta fotografik, filozof  i poeta (FB -sokolowskiart)